Ugotowana potrawa nie staje się automatycznie bezpieczna na cały dzień, jeśli zostanie pozostawiona na stole. Po zakończeniu posiłku warto zdecydować, które porcje będą zjedzone, a które trzeba schłodzić. Liczy się czas poza chłodzeniem, czystość pojemników, oddzielenie surowych produktów oraz dokładne podgrzanie przed ponownym podaniem.
Nie zostawiaj ugotowanej potrawy na długo
Po zakończeniu posiłku nie odkładaj decyzji o resztkach na późny wieczór. Żywność stojąca w temperaturze pokojowej przez dłuższy czas może stać się dobrym środowiskiem dla drobnoustrojów, nawet jeżeli wygląda i pachnie normalnie. Szczególną ostrożność zachowaj podczas upałów, przy daniach z mięsem, rybą, jajami, nabiałem, kremem oraz sosami.
Przy odkładaniu resztek przygotuj:
- czyste pojemniki z pokrywką,
- małe porcje, które można podgrzać jednorazowo,
- etykietę lub notatkę z datą przygotowania.
Jeżeli jedzenie jest jeszcze gorące, podziel je na mniejsze porcje i przełóż do czystych, płytkich pojemników. Dzięki temu ciepło szybciej odprowadzi się z wnętrza dania. Nie napełniaj jednego dużego, głębokiego garnka po sam brzeg i nie ustawiaj gorących porcji obok żywności, która powinna pozostać chłodna. Gdy potrawa przestanie intensywnie parować, wstaw ją do lodówki bez niepotrzebnego zwlekania.
Porcje w lodówce ustaw tak, by nie blokowały nawiewu ani nie dotykały surowych opakowań. Gorące naczynie nie powinno być szczelnie zakryte w sposób, który zatrzymuje ciepło przez długi czas, ale po schłodzeniu zabezpiecz je pokrywką. Nie przechowuj gotowego dania w garnku, w którym przygotowywano surowy składnik, jeśli nie został dokładnie umyty.
Przechowywanie w lodówce
Ustaw lodówkę zgodnie z zaleceniami producenta i nie przepełniaj jej w sposób blokujący przepływ chłodnego powietrza. Gotowe potrawy trzymaj w zamkniętych pojemnikach, oddzielnie od surowego mięsa, ryb i jaj. Nie ustawiaj pojemnika z ugotowanym jedzeniem pod opakowaniem, z którego może wypływać sok. Uporządkowanie półek zmniejsza ryzyko przypadkowego zabrudzenia.
Oznacz porcję datą i wykorzystaj ją w krótkim czasie. Długość bezpiecznego przechowywania zależy od składników, temperatury, sposobu przygotowania oraz zaleceń producenta; nie ma jednego terminu odpowiedniego dla każdej potrawy. Jeśli nie pamiętasz, kiedy danie zostało ugotowane, albo lodówka była wyłączona przez dłuższy czas, nie próbuj rozstrzygać bezpieczeństwa na podstawie samego zapachu. W razie wątpliwości nie podawaj go.
Zamrażanie może być rozwiązaniem dla potraw, których nie zdążysz zjeść, pod warunkiem że były bezpiecznie schłodzone i nie spędziły zbyt długiego czasu na stole. Opisz zawartość i datę, a do rozmrażania wybierz bezpieczną metodę. Nie odkładaj porcji z powrotem do zamrażarki po rozmrożeniu, jeżeli jej warunki przechowywania są niepewne.
Podgrzewaj tylko porcję, którą zjesz
Odgrzewaj jedzenie do równomiernego, wysokiego poziomu ciepła w całej porcji, nie tylko przy brzegach naczynia. W mikrofalówce wymieszaj danie w trakcie podgrzewania, jeśli można to bezpiecznie zrobić, a następnie daj mu chwilę, by temperatura rozłożyła się równomiernie. Stosuj naczynia przeznaczone do urządzenia i przykrywaj je w sposób zgodny z instrukcją.
Przed ponownym podaniem sprawdź:
- czy potrawa była stale przechowywana w odpowiednim chłodzie,
- czy pojemnik nie jest nieszczelny ani zabrudzony,
- czy cała porcja została dokładnie ogrzana.
Nie podgrzewaj wielokrotnie całego garnka, jeżeli za każdym razem zjesz tylko niewielką ilość. Lepiej odłożyć porcję do osobnego naczynia i ogrzać ją tylko raz. Nie dolewaj świeżego sosu ani nie mieszaj wczorajszej potrawy z nową, zanim sprawdzisz, czy obie części są bezpieczne. Resztki, które już były podawane na stole i długo pozostawały poza chłodzeniem, lepiej wyrzucić.
Przy posiłku rodzinnym nakładaj mniejsze porcje, a resztę trzymaj w chłodzie do czasu podania. Potrawę wyłożoną na stół łatwiej zanieczyścić sztućcami, rękami lub kroplami z innych dań. Nie mieszaj świeżo przygotowanego jedzenia z resztką, która była już podawana. Takie rozdzielenie ułatwia też określenie, która porcja wymaga szybszego zużycia.
Kiedy zrezygnować z jedzenia resztek?
Wyrzuć potrawę, jeśli zauważysz pleśń, nietypową zmianę konsystencji, wydzielanie gazu, uszkodzone opakowanie lub wyraźnie nieprzyjemny zapach. Takie sygnały są powodem do ostrożności, ale ich brak nie dowodzi bezpieczeństwa. Nie próbuj małej porcji „na smak”, żeby sprawdzić, czy danie jest dobre. Niektóre drobnoustroje i ich toksyny nie zmieniają w oczywisty sposób wyglądu produktu.
Przygotowując większą ilość jedzenia, od początku zaplanuj porcje do przechowania. Zostaw na stole tylko tyle, ile zostanie podane w najbliższym czasie; pozostałe porcje schowaj oddzielnie. To ułatwia późniejsze odgrzewanie i ogranicza marnowanie. Gdy ktoś zachoruje po posiłku, zachowaj informację o składnikach i czasie spożycia, a przy poważnych lub nasilających się objawach skontaktuj się z pomocą medyczną.
Schłodź resztki szybko w małych, zamkniętych porcjach, oznacz je datą i trzymaj oddzielnie od surowej żywności. Podgrzewaj tylko porcję przeznaczoną do zjedzenia i równomiernie ją ogrzej. Jeśli nie znasz czasu przechowywania albo masz wątpliwości co do warunków, nie podawaj potrawy.