Daty na opakowaniach nie znaczą tego samego. „Należy spożyć do” odnosi się do bezpieczeństwa produktów szybko psujących się, a „najlepiej spożyć przed” wskazuje przede wszystkim termin zachowania deklarowanej jakości. Poprawne odczytanie oznaczenia ułatwia decyzję, czy produkt można jeszcze wykorzystać i jak go przechowywać. Nie wystarczy jednak spojrzeć na samą datę: równie ważne są warunki z etykiety, stan opakowania i sposób obchodzenia się z żywnością.
Data bezpieczeństwa i data jakości
„Należy spożyć do” stosuje się przy żywności szybko psującej się. Po upływie tej daty produkt może stwarzać ryzyko, dlatego nie należy go spożywać. „Najlepiej spożyć przed” odnosi się do daty minimalnej trwałości i jakości produktu przy prawidłowym przechowywaniu.
Przy podejmowaniu decyzji o spożyciu zwróć uwagę na:
- „Należy spożyć do” odnosi się do bezpieczeństwa produktu.
- „Najlepiej spożyć przed” dotyczy przede wszystkim jakości.
- Zawsze uwzględnij sposób przechowywania podany na opakowaniu.
Oznaczenie „należy spożyć do” dotyczy terminu, po którego upływie produkt może nie być bezpieczny, nawet jeśli wygląda i pachnie normalnie. Nie należy go spożywać po tej dacie ani próbować oceniać jego przydatności smakiem. Taki termin pojawia się często na żywności łatwo psującej się, wymagającej określonych warunków chłodniczych. Po otwarciu mogą obowiązywać dodatkowe wskazówki, na przykład informacja, ile czasu produkt można przechowywać. W razie wątpliwości sprawdź całą etykietę, ponieważ sama data nie uwzględnia nieprawidłowego transportu czy przechowywania.
Przy zakupie produktów z krótkim terminem sprawdź, czy opakowanie jest szczelne i czy produkt był przechowywany w odpowiednim miejscu. Data nie naprawi skutków przerwanego chłodzenia. Jeżeli opakowanie jest napęczniałe, nieszczelne lub uszkodzone, nie kupuj go nawet wtedy, gdy termin jeszcze nie upłynął. W domu przełóż je do właściwego miejsca bez niepotrzebnego przetrzymywania na blacie.
Data ma sens tylko przy prawidłowym przechowywaniu
Jeśli produkt był trzymany poza zalecaną temperaturą, samo nieprzekroczenie daty nie gwarantuje, że pozostaje bezpieczny. Po otwarciu opakowania stosuj informację „spożyć w ciągu…” i instrukcję producenta. Nie oceniaj bezpieczeństwa wyłącznie po zapachu czy wyglądzie.
„Najlepiej spożyć przed” odnosi się do okresu, w którym producent gwarantuje określoną jakość, jeśli żywność była przechowywana zgodnie z zaleceniami. Po tej dacie produkt może stopniowo tracić smak, aromat lub teksturę. Nie oznacza to automatycznie, że jest bezpieczny bez względu na jego stan i historię. Po otwarciu sprawdź wygląd opakowania, zachowaj higienę i oceń, czy nie ma oznak zepsucia. Data jakościowa nie jest pozwoleniem na ignorowanie pleśni, uszkodzeń czy nieprawidłowego przechowywania. Przy produktach dla małych dzieci, osób starszych lub z obniżoną odpornością zachowaj szczególną ostrożność.
W lodówce układaj produkty tak, by etykiety i daty były widoczne. Zapisuj datę otwarcia, jeśli producent podaje, ile czasu można zużyć zawartość po otwarciu. Nie przenoś części produktu do nieoznaczonego pojemnika i nie mieszaj resztek z nowym opakowaniem. Takie proste oznaczanie ogranicza pomyłki, zwłaszcza gdy z kuchni korzysta kilka osób.
Jak postąpić w sklepie i w domu?
Przed zakupem sprawdź datę, stan opakowania i warunki ekspozycji. W domu układaj produkty tak, aby te z krótszą datą wykorzystać wcześniej. Jeśli zauważysz nieprawidłowość w sprzedaży produktu po dacie lub uszkodzone opakowanie, zanotuj miejsce i zachowaj etykietę, by precyzyjnie opisać problem.
Daty obowiązują w określonych warunkach. Jeżeli etykieta wymaga przechowywania w chłodzie, długie pozostawienie produktu w ciepłym miejscu może skrócić jego bezpieczny okres przydatności. Podobnie zamrożenie nie zawsze przywraca jakość ani nie unieważnia informacji producenta. Po rozmrożeniu zastosuj się do instrukcji i nie zamrażaj ponownie produktu, jeśli nie jest to dopuszczone. Zapisz datę otwarcia, gdy zaleca to opakowanie, i przechowuj żywność w czystych, zamkniętych pojemnikach. Nie przeklejaj etykiet ani nie usuwaj dat, bo informacje te są potrzebne każdemu, kto korzysta z produktu.
Termin może być zapisany jako konkretna data albo miesiąc i rok; sprawdź, czy chodzi o datę bezpieczeństwa czy jakości. Przy zakupie luzem zapytaj sprzedawcę, gdzie znaleźć tę informację. Nie zakładaj, że termin na kartonie zbiorczym dotyczy każdego opakowania jednostkowego. Jeśli data jest nieczytelna lub została usunięta, wybierz produkt z jasnym oznaczeniem.
Jak ograniczyć marnowanie bez ryzyka dla zdrowia?
Planuj zakupy i układaj produkty tak, by te z krótszym terminem były łatwo widoczne. W domu stosuj zasadę pierwszeństwa dla wcześniej kupionych opakowań, ale każdorazowo sprawdzaj oznaczenie i stan produktu. Używaj czystych przyborów, zamykaj opakowanie i nie odkładaj żywności w miejsce o innej temperaturze niż zalecana. Jeśli produkt można bezpiecznie zamrozić przed upływem terminu, oznacz opakowanie datą i zawartością oraz później postępuj zgodnie z instrukcją rozmrażania.
Nie próbuj ratować żywności, która ma przekroczoną datę bezpieczeństwa, była źle przechowywana albo nosi oznaki zepsucia. W przypadku produktów z datą jakościową decyzję podejmuj ostrożnie, uwzględniając stan opakowania i historię przechowywania, a nie tylko sam zapach. Jeśli data jest nieczytelna lub etykieta budzi wątpliwości, nie zgaduj. Zapytaj sprzedawcę albo producenta, podając nazwę i partię. Rozróżnienie obu oznaczeń pozwala lepiej planować posiłki, ale nie zastępuje zasad higieny ani instrukcji na konkretnym produkcie.
Przy planowaniu posiłków wykorzystuj wcześniej otwarte produkty, ale przed użyciem ponownie sprawdź etykietę, zapach i wygląd. Wyrzucenie jedzenia budzącego wątpliwości jest bezpieczniejsze niż próba ukrycia jego smaku w innej potrawie. Nie przekazuj produktu po terminie bezpieczeństwa innym osobom. Wyjaśnij domownikom, dlaczego różnica między dwoma określeniami na etykiecie ma znaczenie.
„Należy spożyć do” jest terminem bezpieczeństwa i nie należy jeść produktu po jego upływie. „Najlepiej spożyć przed” dotyczy głównie jakości, ale nadal trzeba uwzględnić stan żywności i warunki przechowywania. Zawsze czytaj całą etykietę i nie próbuj produktów budzących wątpliwości.