Woda powodziowa może nieść osady, ścieki, odpady oraz zanieczyszczenia biologiczne i chemiczne. Jeśli dostała się do studni albo jej otoczenie zostało zalane, nie zakładaj, że woda znów jest bezpieczna po ustąpieniu fali. Klarowny wygląd i brak zapachu nie potwierdzają jakości. Do czasu właściwej oceny korzystaj z bezpiecznego źródła zastępczego.
Jak rozpoznać ryzyko po zalaniu ujęcia
Za zagrożoną uznaj studnię zalaną bezpośrednio, zanieczyszczoną przez spływ powierzchniowy albo położoną w miejscu, gdzie woda powodziowa mogła dostać się do obudowy. Ryzyko może dotyczyć również pompy, rur, zbiornika hydroforowego i kranów w budynku. Brak widocznych zmian nie oznacza, że zanieczyszczenia nie przedostały się do ujęcia.
Do czasu potwierdzenia jakości używaj innego źródła do:
- picia i przygotowywania napojów,
- gotowania oraz mycia żywności,
- higieny jamy ustnej i przygotowania posiłków dla dzieci.
Nie pij takiej wody i nie używaj jej do przygotowywania posiłków, mycia zębów, naczyń ani produktów spożywczych, dopóki właściwa ocena nie potwierdzi jej przydatności. Gotowanie może ograniczyć część zagrożeń mikrobiologicznych, ale nie usuwa zanieczyszczeń chemicznych ani osadów. Nie traktuj więc zagotowania jako zamiennika oceny jakości wody po powodzi.
Pamiętaj, że kontakt z wodą powodziową może być niebezpieczny również podczas sprzątania. Unikaj bezpośredniego kontaktu z osadem, noś odzież ochronną i nie dopuszczaj dzieci do zalanego miejsca. Jeśli występuje zagrożenie elektryczne, uszkodzenie konstrukcji albo wyciek nieznanej substancji, nie rozpoczynaj prac samodzielnie i powiadom odpowiednie służby.
Nie uruchamiaj samodzielnie pompy i nie pobieraj osadu
Po ustąpieniu wody zabezpiecz teren i nie wchodź do studni ani wykopu. Konstrukcja może być niestabilna, a urządzenia elektryczne uszkodzone. Usunięcie osadu, czyszczenie i dezynfekcja wymagają właściwego sprzętu, wiedzy o budowie ujęcia oraz zachowania zasad bezpieczeństwa. Nie wsypuj do studni przypadkowych środków dezynfekcyjnych ani preparatów używanych do sprzątania.
Skontaktuj się z lokalną stacją sanitarno-epidemiologiczną, przedsiębiorstwem wodociągowym lub osobą zajmującą się obsługą ujęć, aby ustalić właściwą procedurę dla konkretnej studni. Zakres działań zależy między innymi od konstrukcji, głębokości, sposobu zalania i instalacji wewnętrznej. Nie stosuj dawek z niesprawdzonych poradników ani instrukcji przeznaczonych dla innego typu ujęcia.
Wynik badania dotyczy próbki pobranej w określonym miejscu i czasie. Jeżeli zmieniono pompę, oczyszczono studnię lub przepłukano instalację, zapytaj laboratorium, czy potrzebne jest kolejne badanie i z którego punktu pobrać próbkę. Nie interpretuj samodzielnie parametrów, których znaczenia nie znasz; poproś o wyjaśnienie, czy woda może być używana do picia i przygotowania żywności.
Czyszczenie, dezynfekcja i badanie próbki
Dopiero po bezpiecznym oczyszczeniu i przeprowadzeniu odpowiedniej dezynfekcji można przygotować ujęcie do oceny. Instalacja w budynku, która długo pozostawała zalana lub nieużywana, również może wymagać przepłukania i dezynfekcji. Zakres czynności powinien odpowiadać zaleceniom właściwych służb i specjalistów, a nie tylko wyglądowi wody wypływającej z kranu.
Przed pobraniem próbki ustal z laboratorium:
- jaki pojemnik i punkt poboru są wymagane,
- jak przygotować kran i próbkę,
- jak szybko i w jakiej temperaturze ją dostarczyć.
Próbkę pobierz zgodnie z instrukcją laboratorium, które wykonuje badanie. Użyj właściwego pojemnika, nie dotykaj jego wnętrza i przekaż próbkę w wymaganym czasie oraz warunkach. Badanie powinno odpowiadać temu, do czego woda ma być używana. Jedna próbka pobrana przypadkowo z wiadra nie zastępuje prawidłowego pobrania z punktu czerpalnego i nie zawsze odzwierciedla jakość całej instalacji.
Woda z sieci wodociągowej może również wymagać działań po długim przestoju lub zalaniu instalacji w budynku. Przed ponownym korzystaniem sprawdź komunikaty lokalnego dostawcy wody i właściwej stacji sanitarnej. Nie zakładaj, że sama dezynfekcja studni rozwiązuje problem w rurach, zbiorniku i punktach czerpalnych. Ocenę należy odnieść do całego systemu doprowadzającego wodę.
Kiedy można ponownie korzystać z wody
Wróć do korzystania z ujęcia dopiero po wykonaniu wymaganych działań i uzyskaniu wyniku potwierdzającego odpowiednią jakość dla planowanego użycia. Jeśli badanie wykaże nieprawidłowości, skonsultuj dalsze postępowanie i powtórz ocenę po wykonaniu zaleconych czynności. Po intensywnych opadach lub kolejnym zalaniu sytuacja może się zmienić, dlatego wcześniejszy wynik nie jest gwarancją jakości w przyszłości.
Zachowuj dokumentację napraw, dezynfekcji i wyników badań. Zapisz daty, wykonawcę oraz zakres przeprowadzonych działań. Jeśli z wody korzysta więcej osób, poinformuj je, że ujęcie pozostaje wyłączone do czasu potwierdzenia bezpieczeństwa. Przy objawach chorobowych po spożyciu wody skontaktuj się z lekarzem i podaj informację o możliwym kontakcie z wodą po powodzi.
Po zalaniu studni nie pij ani nie używaj jej wody do żywności i higieny jamy ustnej. Nie polegaj wyłącznie na gotowaniu i nie stosuj samodzielnie przypadkowych środków. Ujęcie powinno zostać bezpiecznie oczyszczone, zdezynfekowane i zbadane, zanim wróci do użytkowania.